کد خبر : 69595       تاریخ : 1395/03/26 10:39:57
سهم دشتی از رها سازی پساب های صنعتی پالایشگاه فجر جم+تصویر

سهم دشتی از رها سازی پساب های صنعتی پالایشگاه فجر جم+تصویر

انتشار وسیع تصاویر تهیه شده از ورود گسترده پسابهای صنعتی پالایشگاه فجر جم به رودخانه ها و رودهای فصلی در اطراف این پالایشگاه و جاری شدن آن تا شعاع بسیار، باعث شده است این سوال را ازخودمان بپرسیم حوزه آبی باغان تا چه میزان از این آلاینده ها متضرر شده است.

به گزارش «پیغام»سایت مند به قلم حسن رمضانی نوشت: انتشار وسیع تصاویر تهیه شده از ورود گسترده پسابهای صنعتی پالایشگاه فجر جم به رودخانه ها و رودهای فصلی در اطراف این پالایشگاه و جاری شدن آن تا شعاع بسیار، باعث شده است این سوال را ازخودمان بپرسیم حوزه آبی باغان تا چه میزان از این آلاینده ها متضرر شده است.

آیا پیوستگی آبهای زیرزمینی در محدوده جم و دشتی و میزان آلایندگی در حدود آبهای زیرزمینی دشتی تاکنون آزمایش شده است یا این موضوع در نبود اذهان پرسشگر مسکوت مانده است. تغییر وضعیت آب و حیات جانوری در حوزه مند چه میزان تحت تاثیر انتشار آلاینده های جم است و احداث سد باغان بر این رود برای بهره بردای از مند برای توسعه پالایشگاه جم چه میزان برای افکار عمومی در دشتی اهمیت دارد.
در فرصتی مناسب به طرح این موضوع مهم خواهیم پرداخت و سعی خواهیم کرد صاحب نظران شهرستان را با سوال به این موضوعات حساس نماییم اما در این مقال یک نوشتار قابل تامل از سایت خبری ریزپاد و تحلیل این سایت از پاسخ پالایشگاه فجر به انتشار تصاویر نشت پسابهای صنعتی به محیط زیست و رودخانه های ریز را با هم بخوانیم.

چند روزیست که انتشار عکس و گزارشهایی از رهاسازی پساب های صنعتی پالایشگاه فجر جم به درون رودخانه فصلی واقع در تنگ حنا، موجب واکنش های متفاوتی از سوی مردم و برخی مسئولان شهرستان گردیده است و به تیتر یک رسانه های شهرستان و اکثر رسانه های استان تبدیل گردیده است.

بازتاب این خبر در اکثر سایت های خبری استان و دیگر سایت های مطرح کشوری حساسیت این موضوع را بیش از پیش نمایان می سازد. با جدی شدن موضوع، مسئولان پالایشگاه فجر جم در صدد بر می آیند تا با  برجسته ساختن فعالیت های زیست محیطی خود  این تخلف و فاجعه زیست محیطی را عادی جلوه داده و همانند گذشته به راحتی از کنار آن عبور نمایند.

مهندس هادی هاشم زاده فرهنگ مدیر عامل پالایشگاه در یادداشت هفتگی خود با عنوان” تحقق همزیستی هماهنگ صنعت با طبیعت و جامعه “مسئولیتهای اجتماعی شرکت را مورد واکاوی قرار می دهد.

و پس از آن نیز مسئول بهداشت و محیط زیست شرکت پالایش گاز فجر جم با صدور جوابیه ای به خبر سایت تاورتا واکنش نشان می دهد و در این بیانیه به حفاظت از محیط زیست به عنوان یک مسولیت اجتماعی خود تاکید می نماید.

اما ازآنجایی که این نوع آلودگی مستقیما بر روی آب های زیر زمینی و شرب مردم بخش ریز و برخی از روستاهای بخش مرکزی جم نظیر شهرخاص اثر می گذارد ، از اهمیت ویژه ای برخوردار است و تحت هیچ شرایطی قابل چشم پوشی نخواهد بود .

از این رو نگارنده سعی دارد جهت تنویر هر چه بیشتر افکار عمومی به بررسی بندهایی از جوابیه واحد HSE  شرکت پالایش گاز فجر جم در خصوص آلودگی های ایجاد شده توسط این شرکت بپردازد تا زوایای مختلف این فاجعه زیست محیطی بیش از پیش آشکار گردد.

بخش اول جوابیه مسئول محیط زیست پالایش گاز فجر جم عینا به شرح زیر می باشد:

به دنبال انتشار گزارشی با عنوان “تخلف شرکت گاز فجر جم در سایه خواب مسئولین محیط زیست”در فضای مجازی بخصوص در سایت تاورتا که در آن مسئولین و پرسنل شرکت پالایش گاز فجر جم متهم به رهاسازی مواد سمی به درون رودخانه مجاور پالایشگاه مشهور به “تنگ حنا” شده است ذکر نکاتی جهت تنویر افکار عمومی و روشن شدن واقعیت موضوع اتفاق افتاده، به عرض می رساند .

۱٫ گزارش تهیه شده بر اساس شواهد بصری تهیه شده و بصورت غیر منصفانه ای بزرگنمایی شده است.  نویسنده آن بر اساس مشاهدات ناقص متعلق به چند عکس، یکطرفه به قضاوت رفته و چند اتهام بزرگ از جمله رها سازی عمدی پساب سمی، محدوده گسترده پراکنش آلودگی و همچنین اتهام در خصوص بالا بودن میزان سمی بودن پساب نشت شده را متوجه شرکت پالایش گاز فجر جم نموده است که این گزارش را به یک خبر خلاف واقع رسانه ای تبدیل نموده است.

در خصوص بند اول این جوابیه باید گفت تصاویر انتشار یافته آنقدر واضح و آشکار است که نیازی به بی انصافی و بزرگنمایی وجود ندارد و اینکه مسئول محترم محیط زیست پالایشگاه، رهاسازی پساب صنعتی را تنها اتهامی بزرگ تلقی نماید امری کاملا طبیعی است .

متهمی که حتی با اعتراف عوامل خود در این سالها، با زیر پا گذاشتن قوانین مرتبط با محیط زیست ، حتی یکبار هم در محاکم قضائی محاکمه نشده و هیچ حکمی نیز برای آن صادر نگردیده است.

در ادامه برخی از اعترافات تاسف برانگیز مسئولان پالایش فجر جم  ، که در سالهای اخیر از طریق  پرتال رسمی خود آن شرکت انتشار یافته است را با یکدیگر مرور می کنیم:

صرفا جهت اطلاع :تمامی آرشیو های مطرح شده در گزارشهای زیر توسط نگارنده کپی برداری گردیده است تا در صورت حذف آنها از سایت رسمی پالایشگاه، موضوع قابل پیگیری باشد.

سایت رسمی پالایشگاه فجر :کد خبر۱۹۲۹ به تاریخ۲۹ آبان ۹۱- به گزارش روابط عمومی شرکت پالایش گازفجرجم، این شرکت درجهت کنترل کلیه پساب های تولیدی صنعتی در بخشهای مختلف در فازاول تاکنون تعداد سه واحد حوضچه جمع آوری پساب را طراحی ،ساخت و به بهره برداری رسانده است.
ساخت حوضچه های جدید در فاز دوم تعریف شده واکنون طراحی آن به پایان رسیده وعملیات ساخت این حوضچه ها نیزآغاز گردیده است.
هدف از اجرای این طرح ، جمع آوری پساب های ناشی از فعالیت های مختلف در واحد ها و جلوگیری از تخلیه این مواد به محیط زیست وپیشگیری از آلوده شدن آب های زیرزمینی می باشد.
پس از ساخت و بهره برداری از این حوضچه ها شرکت پالایش گاز فجر جم کلیه پساب های تولیدی خود را تحت کنترل در آورده وچنانچه نقاط قابل اصلاح دیگری وجود داشته باشد با تمام توان خود ، جهت رفع آنها برنامه ریزی و پروژه های جدید اجرا خواهد نمود .

آنچه ملاحضه می کنید بخشی از اظهارات مسئولان پالایشگاه قجر جم می باشد که اکنون نیز در آرشیو سایت رسمی آن شرکت قابل رویت است.

و اما سوال اول اینکه : در گزارش فوق هدف از اجرای طرح چه چیزی مطرح گردیده است؟  جمع آوری پساب های ناشی از فعالیت های مختلف در واحد ها و جلوگیری از تخلیه این مواد به محیط زیست وپیشگیری از آلوده شدن آب های زیرزمینی.

سوال دوم: چه زمانی شرکت پالایش گاز فجر جم کلیه پساب های تولیدی خود را تحت کنترل در می آورد؟ پس از ساخت و بهره برداری از حوضچه ها.

آنچه واضح و آشکار می نماید ،حداقل تا زمان درج این خبر یعنی آبان ۹۱ هنوز ساخت برخی حوضچه ها به پایان نرسیده است و این بدان معناست که شرکت هنوز نتوانسته است کلیه پساب های ناشی از فعالیت خود را  تحت کنترل درآورد.

سایت رسمی پالایشگاه فجر : تاریخ ۲۹/۰۶/۹۴ – به گزارش روابط عمومی شرکت پالایش گازفجرجم،مهندس مرتضی عرب زاده خاطرنشان کرد: صرفه جویی حداکثری در زمینه محیط زیست و بهبود آمارهای موجود در زمینه محیط زیست همواره یکی از اولویت های مهم این واحد بوده است.
وی افزود: در بخش پساب در ۸ سال اخیر از میزان ۲۲۰۰۰ مترمکعب پساب تولیدی صنعتی و شهری در ماه تنها حدود ۴۰ درصد آن مدیریت می شد و  بقیه وارد محیط زیست می شد ؛اما  با اجرای پروژه های محیط زیستی میزان مدیریت پساب هم اکنون به ۱۰۰ درصد این میزان  رسیده است.

مسول محیط زیست شرکت پالایش گازفجرجم ادامه داد: بدون شک مدیریت به معنای کنترل پساب های صنعتی در جهت عدم ورود به محیط زیست پیرامون می باشد که شاهد تحول در این بخش هستیم.
وی اظهار داشت: مدیریت در پسماندهای عادی و صنعتی تولید شده در شرکت که میزان آن بطور متوسط ۵۰ تن در ماه می باشد نیز  از ۴۵ درصد به ۱۰۰ درصد طی ۸ سال اخیر رسیده است

و اما سوال اول در خصوص اظهارات فوق : میزان پساب تولیدی صنعتی و شهری پالایشگاه فجر جم در ۸ سال گذشته چه میزان بوده است؟

به گفته خود مسول محیط زیست شرکت پالایش گازفجرجم ماهانه ۲۲ هزار متر مکعب پساب تولیدی صنعتی و شهری بوده است که با ضرب آن در ۹۶ ماه (۸ سال) چیزی در حدود ۲،۱۱۲،۰۰۰ متر مکعب خواهد شد که بنا به اظهارات ایشان تنها حدود ۴۰ درصد آن مدیریت می شده است و این بدان معناست که ۶۰ درصد آن ،چیزی معادل ۱،۲۶۷،۲۰۰ متر مکعب مدیریت نمی شده است

و سوال بسیار مهم و تعجب برانگیز دوم این است که سرانجام آن ۶۰ درصد مدیریت نشده چه می شده است ؟ به اعتراف دردناک و وحشتناک خود عرب زاده در طول ۸ سال گذشته این میزان وارد محیط زیست می شده است !!!!

همچنین در خصوص ۴۸۰۰ تن پسماندهای عادی و صنعتی تولید شده در این هشت سال ۵۵ درصد یعنی چیزی معادل ۲۶۴۰ تن آن مدیریت نشده است.

بنابراین طبق شواهد و اظهارات صورت گرفته، انتشار خبر آلودگی نه تنها اتهامی بزرگ محسوب نمی گردد بلکه جرمی آشکار است که عوامل آن با صراحت هر چه تمام تر بر انجامش صحه می گذارند. که در ادامه به برخی دیگر از این قبیل اعترافات زیست محیطی مسئولان پالایشگاه اشاره خواهد شد.

بند دوم جوابیه مسئول محیط زیست پالایشگاه عینا به شرح زیر می باشد:

۲٫نشت پساب از چاله سوزا متعلق به پالایشگاه امری کاملا سهوی و نه عمدی بوده که متأسفانه اتفاق افتاده است و متولی نظارت بر این رویداد قوانین مربوط به سازمان حفاظت از محیط زیست می باشد که نه تنها شرکت پالایش فجر جم، بلکه کلیه صنایع خود را ملزم به رعایت آن می دانند؛ کما اینکه تاکنون نیز فعالیت ها و جهت گیری های این شرکت موید همین موضوع می باشد.

همانگونه که در بند دوم جوابیه می خوانیم ،جناب کمالی نشت پساب را امری کاملا سهوی می داند و به سادگی بیان می نماید که “متاسفانه اتفاق افتاده است” که در اینجا لازم است با سوالی از این مسئول محترم به معانی وا‍ژه ” اتفاق” پرداخت.

جناب کمالی آیا جنابعالی امری که در سالیان اخیر به شکلی معمول صورت می گرفته است را اتفاق معنا می کنید؟ شاید منظور شما از اتفاق این است که این مسئله چیز تازه ای نیست و  در گذشته نیز به سادگی اتفاق می افتاده است.

پس برای روشن شدن بیشتر معانی اتفاق، نگاهی می اندازیم به مصاحبه رحیم اسلامی مدیر عامل سابق پالایش گاز فجر جم که در سال ۹۰ توسط خبرنگار خود شرکت با ایشان صورت گرفته است.

در این مصاحبه مهندس اسلامی در پاسخ به سوال خبرنگار شرکت در خصوص اقدامات صورت گرفته در حوزه زیست محیطی چنین پاسخ می دهد:

بر اساس طراحی پالایشگاه فجر جم، سوخت مصرفی ازگازهای استحصالی از مایعات گازی تامین می‌گردد که حدود ۳۰۰ تن مازاد بر مصرف می باشد و در حال حاضر در مشعلهای پالایشگاه    ( FLARE ) سوخته و موجب آلودگی محیط زیست می‌گردد . بر این اساس و به جهت صرفه جوئی و حفظ محیط زیست پروژه احداث واحد LPG تعریف گردید

حذف سر ریز حوضچه روغن گیر

با اجرای پروژه حذف سرریز حوضچه روغنگیردر حال حاضر از ورود مواد هیدروکربنی به آب رودخانه جلوگیری می شود . مکانیسم حذف سرریز حوضچه روغنگیر به این شکل می باشد که در مسیر لوله انتقال سرریز به سمت رودخانه، حوضچه ای ساخته شده است که در هنگام افزایش دبی ورودی در خارج از حد ظرفیت وارد این حوضچه گردیده و سپس از قسمت پایین حوضچه مذکور انشعابی به سمت لاگون در نظر گرفته شده است که مایعات را به سمت لاگون هدایت می کند .

احداث بستر خشک کننده در محوطه فلر
از آنجایی که مایعات هیدروکربنی( هر چند اندک ) جاری شده در محوطه مخازن فلر به سمت رودخانه جریان می یافت و موجب آلودگی آب رودخانه می شد  لذا در راستای جلوگیری از آلودگی نفتی رودخانه پروژه ساخت یک دستگاه  بستر خشک کننده در محوطه مذکور طراحی واجرا شده است .بدین ترتیب مایعات هیدروکربنی جاری شده در محوطه ،در بسترفوق جمع آوری شده و در معرض هوای آزاد و نور خورشید تبخیر می شود

احداث جایگاه شستشوی مبدلهای حرارتی
راه اندازی این جایگاه شستشو دیگر هیچ گونه آبهای آلوده حاصل از شستشوی مبدلهای حرارتی به سمت محیط باز تخلیه نمی گردد و آبهای حاصل از شستشو در استخرروباز جمع آوری و تبخیر میگرددورسوبات حاصله نیز به محلهایی که از قبل به همین منظور در نظر گرفته شده است فرستاده شده و سپس بوسیله  آهک خنثی می گردد .

جداسازی پسابهای آزمایشگاهی از پسابهای بهداشتی
پسابهای آزمایشگاهی بدلیل اینکه حاوی انواع مواد شیمیایی سمی و خطرناک می باشد  ، نیاز است که بصورت مدیریت شده دفع گردد . اما در این شرکت بدلیل اینکه این موضوع در طراحی اولیه مد نظر قرار نگرفته بوده ، پسابهای آزمایشگاهی همراه با فاضلاب بهداشتی دفع گردیده و وارد تصفیه خانه  بیولوژیک  می گشت . در سالهای اخیر با توجه به نتایج اندازه گیری نمونه های برداشت شده از پساب خروجی تصفیه خانه بیولوژیک تصمیم  به  جداسازی  پساب   آزمایشگاه   از پسابهای  بهداشتی  گرفته  شد که  در نهایت تصمیم  اتخاذ  شده  اجرا   گردید و  پساب آزمایشگاهی  از پساب  بهداشتی جدا شد.

نشتی های لاگونها

فاضلابهای صنعتی شرکت پس از جمع آوری بوسیله کانالهای Oily water بسمت لاگونها هدایت می شوند از آنجا که لاگونهای مذکور پس از گذشت سالها متمادی مستهلک شده و نشتی هایی در آن بوجود آمده بود این شرکت مجددا لاگونها را تعمیر و بازسازی نموده تا از نشت آبهای آلوده به محیط جلوگیری نماید . همچنین سه بستر خشک کننده جدید نیز به مجموعه اضافه نموده تا با پتانسیل بالاتری از ورود احتمالی آبهای آلوده به محیط جلوگیری نماید .

اظهارت فوق در خصوص ظلم زیست محیطی پالایشگاه  در سالیان اخیر به مردم منطقه به قدری واضح و شفاف است که می تواند مهر سکوت بر لب بی انصاف ترین عوامل اجرایی شرکت  بکوبد.

پالایشگاه  فجر جم هر چند با انجام اصلاحاتی سعی در کنترل آلودگی های زیست محیطی داشته است ولی به گفته مسئولان مربوطه، این شرکت یکی از قدیمی ترین پالایشگاههای گاز کشور است که با افزایش های ظرفیت تولیدی آن در سالهای اخیر ، آلودگی های زیست محیطی آن نیز افزایش یافته است.

این شرکت که  در سال ۱۳۶۸ به بهره برداری رسیده است  در سال ۸۹ با توجه به نیاز کشور به گاز تصفیه شده ،طرح انتقال گاز از عسلویه به پالایشگاه فجر جم صورت گرفت و  ظرفیت تولید پالایشگاه منجربه  افزایش بی سابقه ای  در این پالایشگاه گردید به گونه ای که  از ظرفیت  تعیین شده ۸۵ میلیون  متر مکعب به ۱۲۵ میلیون متر مکعب رسیده است و طبق هدفگذاری انجام شده تا دو سال آینده  به ۱۶۰ میلیون متر مکعب در روز افزایش خواهد یافت و این یعنی تولید دو برابری پالایشگاه .

طرح توسعه و افزایش تولیدی که قبل از هر چیز می بایست شرایط وی‍ژه زیست محیطی آن توسط پالایشگاه با دقت به اجرا در آید.

نکته جالب دیگر در بند ۲ جوابیه مسئول محیط زیست پالایشگاه فجر جم این است که پالایشگاه ، سازمان محیط زیست و قوانین مرتبط با آن سازمان را متولی امر نظارت بر آلودگی های ایجاد شده در روزهای اخیر می داند و دیگران را از هر گونه اظهار نظری در این خصوص منع می نماید.

براستی پالایشگاه چه عطوفت و مهربانی از سازمان محیط زیست دیده است که اینچنین آسوده و بی پروا خود را تنها در مقابل قوانین و قضاوت محیط زیست قرار می دهد . قوانینی که خود در این سالها نقص کننده بسیاری از آنها در بخش های مختلف زیست محیطی بوده است.

سازمان حفاظت از محیط زیستی که پس از این همه تخلف آشکار اقدام به اعطای گواهی صنعت سبز برگزیده، به پالایشگاه می کند چه مفهومی می تواند داشته باشد؟

سازمانی که با ضعف نظارتی خود و در سایه غفلت مسئولان، دشت جم و ریز را  به منطقه ای بسیار مستعد برای فسادهای زیست محیطی پالایشگاه تبدیل ساخته است.

و پالایشگاهی که هر ساله  در ازای تخلفات بیشمار زیست محیطی خود با لوح تقدیر به  کلکسیون افتخارات زیست محیطی خود می افزاید .

و اما مسئله مهم و حیاتی در بند سوم جوابیه پالایشگاه فجر جم نهفته است.بنابراین به مرور بند سوم می پردازیم:

۳٫اتهام رهاسازی مواد سمی به درون رودخانه با توجه به وفور تعداد زیادی ماهی درون رودخانه کاملا بی اساس می باشد. ضمن اینکه میزان سمی بودن پساب ها با انجام آزمایش قابل تشخیص می باشد نه از روی تصاویر و تشخیص های سطحی و مشاهدات عینی. کما اینکه نتایج انجام شده از نمونه های بهداشتی در سه نقطه از نقاط مشکوک به آلودگی میزان هیدروکربور را ناچیز تشخیص داده است.

جناب کمالی با بی اساس خواندن اتهام رها سازی مواد سمی به درون رودخانه، ملاک تشخیص سمی بودن پساب ها را تنها از  طریق آزمایش کردن پساب ها بیان می نمایند.

قبل از پرداختن به این بحث مهم نگاهی می اندازیم به گفتگو  رئیس سابق حفاظت محیط زیست شرکت پالایش گاز فجر جم با خبرگزاری فارس که در تاریخ ۴ مرداد ۹۱ انتشار یافته است:

عرب زاده بیان داشت: اندازه‌گیری آلاینده‌های محیط زیست و عوامل زیان‌آور محیط کار در سطح شرکت پالایش گاز فجر جم از سال ۱۳۸۷ به‌صورت فصلی هر سه ماه یک بار انجام می‌شود.

رئیس حفاظت محیط زیست شرکت پالایش گاز فجر جم در تشریح فعالیت‌های این دوره از فعالیت اظهار داشت: در این مرحله مثل مراحل قبل به اندازه‌گیری نمونه پساب‌های صنعتی و بهداشتی در خصوص آزمایش‌های فیزیکی، شیمیایی و میکروبیولوژی پرداخته شد.

وی ادامه داد: در بخش آلاینده‌های هوا نیز در زمینه گازهای خروجی از دودکش‌های موجود در سطح شرکت، گازها و بخارهای شیمیایی محیط کار اندازه‌گیری‌های لازم انجام شد.

عرب‌زاده تصریح کرد: در عرصه صوت زیست محیطی نقاط در معرض محیط زیست نیز اندازه‌گیری مورد نیاز انجام شد که پس از دریافت گزارش آن و تجزیه و تحلیل نتایج توسط مجموعه واحد محیط زیست به اطلاع واحدهای مربوطه خواهد رسید.

در آبان سال ۸۷ در سمینار تخصصی نفت ، گاز و محیط زیست در دانشکده مهندسی دانشگاه شیراز ، نتایح بررسی تاثیر پالایشگاه فجر جم بر آلودگی آب زیرزمینی حوزه جم – ریز و باغان توسط گروه تحقیقاتی ابوالفضل معینی  عضو هیئت علمی گروه آبخیزداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران ارائه می گردد، تحقیقی که پیش از آن نتایج آن در اختیار مسئولان پالایش گاز فجر جم قرار گرفته است.

در چکیده این بررسی آمده است:

حوضه ای که  مجموعه تاسیسات پالایشی فجر جم در آن قرار دارد  حوضه باغان (جم و ریز) نام دارد و  به مساحت ۹۰۹۱۹.۲ هکتار در ۲۵ کیلومتری شمال کنگان در استان بوشهر واقع شده است . از آنجا که آب های زیر زمینی منبع اصلی برای استفاده های خانگی ، صنعتی و کشاورزی در این ناحیه است ، تضمین کیفیت آب از طریق محافظت آن در برابر منابع آلاینده ضرورت دارد. به همین منظور در منطقه مورد نظر جهت بررسیهای هیدروشیمی و کیفیت آب زیرزمینی اقدام به نمونه برداری از آب زیرزمینی از منابع آب انتخابی گردید. در مجموع از ۳۰ منبع انتخابی نمونه برداری شد و  آزمایشات تجزیه شیمیائی بر روی آنها انجام گردید. تغییر انحناء و تقعر خطوط هم مقدار هدایت الکتریکی و آنیون ها و کایتون ها و … در نقشه های هیدروشیمی منطقه در محدوده شهرهای جم و تمرکز این خطوط به صورت یک افزایش غیر عادی در محدوده پالایشگاه گاز فجر نشان دهنده تاثیر مخرب و منفی تزریق پسابهای صنعتی و پالایشگاه بر کیفیت آب زیرزمینی در منطقه است . دراین مقاله ضمن تجزیه و تحلیل وتفسیر داده ها در نهایت برای کنترل آلودگی آب زیرزمینی راه حل هایی ارائه گردید، زیرا قرارگیری این پالایشگاه در ابتدای دشت سبب انتشار آلاینده ها در سطح سفره می گردد و نه تنها منابع آبی بلکه کیفیت آبرفت را هم تخریب می نماید.

نگارنده جهت تنویر افکار عمومی بخش هایی از نتایج بررسی های صورت گرفته در خصوص  تاثیر پالایشگاه فجر جم بر آلودگی آب زیرزمینی را به معرض قضاوت همگان می گذارد:

حوضه مورد مطالعه که شامل سه منطقه مهم به نامهای جم ،ریز و جم و ریز می باشد،

–   در منطقه مورد نظر جهت بررسیهای هیدروشیمی و کیفیت شیمیائی آب زیرزمینی اقدام به نمونه برداری از آب زیرزمینی از منابع آب انتخابی شد.

–   در مجموع از ۳۰ منبع انتخابی نمونه برداری گردید و  آزمایشات تجزیه شیمیائی بر روی آنها انجام گرفته است.

– در بررسی کیفیت شیمیائی کاتیون و آنیونهای اصـلی (Hco٣ ,Cl  ,Ca, Na, K,Mg ) مقـدار هـدایت الکتریکـی آب (EC) ، میزان اسیدیته آب (pH) و میزان سختی کل آب (TH) اندازه گیری شده است.

.مقدار EC و تغییر انحنای خطوط هم مقدار EC و روند تغییرات آن در پائین دست شهر خاص متأثر از تأثیر پالایشگاه گاز فجر بر کیفیت آب زیرزمینی دشت ریز است .

مقدار غلظت آنیون و کاتیونهای آب زیرزمینی در حاشیه جنوب و جنوب غربی دشت  ریز و همچنین در انتهای دشت فوق بیشترین مقدار را داشته و این غلظت از حاشیه های فوق الذکر بسمت مرکز و حاشیه شمالی دشت کاهش می یابد. افزایش غیر طبیعی غلظت آنیون و کاتیونها و حتی هدایت الکتریکی و املاح محلول در اوایل دشت ریز و در پائین دست شهر خاص در حاشیه جنوبی نتیجه تأثیر فعالیتهای پالایشگاه گاز فجر در این ناحیه بر آب زیرزمینی می باشد.

در سطح منطقه مورد مطالعه نسبت جذب سدیم (SAR ) از حدود ۱ تا ۴ تغییر می نماید. روند توزیع و تغییـرات SAR در سطح دشتهای منطقه کاملاً مشابه روند توزیع و تغییرات آنیون و کاتیونها بویژه یون +Na است . مقدار SAR در دشت جم از حدود ۰.۵ تا ۱.۸ تغییر می نماید. بنابراین میزان SAR در دشت جم زیاد نبوده و خطر قلیائیت آب در این دشت زیـاد و خطرسـاز نمـی باشد.

مقدار SAR در شاخه حرمیک نیز بین ۰.۶ تا ۱.۴ تغییر می نماید. که در این محدوده نیز خطر قلیائیت آب کم است . مقـدار

SAR در دشت ریز از ۱.۴ تا ۲.۵ و در دشت باغان از ۱.۵ تا حدود ۳ تغییر می نماید.

–  تغییر انحناء و تقعر خطوط هم مقدار هدایت الکتریکی و آنیون ها و کایتون ها در نقشه هـای هیدروشـیمی منطقـه در محـدوده شهرهای جم و تمرکز این خطوط به صورت یک افزایش غیرعادی در محدوده شهر ریز و پالایشگاه گاز فجر در ابتدا و انتهای دشـت ریز نشان دهنده تاثیر مخرب و منفی پسابهای صنعتی و پالایشگاه بر کیفیت آب زیرزمینی در منطقـه اسـت . تـاثیر منفـی فاضـلاب شهری جم چندان زیاد و نگران کننده نمی باشد. اما تاثیر پسابهای پالایشگاه قابل ملاحظه است بخصوص که در محدوده شهر ریز از عمق سنگ کف و سطح آب نیز کاسته می شود.

–     بررسی نقشه های کیفیت یک آلوده کننده غیرعادی شیمیائی را در ابتدای دشت ریز در حوالی دهستان گنـدم زار نـشان مـی دهد.ازدیاد و افزایش غلظت آنیونی و کاتیونی و مقدار EC آب زیرزمینی در ابتدای دشت ریز یـک مـسئله غیـر عـادی اسـت . زیـرا کیفیت آب در اوایل دشت نسبت به نواحی انتهایی مناسب تر بوده و در جهت جریان از کیفیت آب کاسـته مـی گـردد. بنـابراین بـا توجه به موقعیت پالایشگاه گاز فجر این افزایش غیرعادی مربوط به فعالیت ها و پسابهای این پالایشگاه خواهد بود.

همانگونه که ملاحضه گردید این نتایج انتخابی نمونه برداری شده از آب های زیر زمینی دشت های جم و ریز بود که آزمایشات تجزیه شیمیائی بر روی آنها صورت گرفته است. متن کامل نتایج این بررسی ها در پایان این گزارش در اختیار کاربران قرار خواهد گرفت.

حال باید از مسئول محترم حفاظت از محیط زیست پالایش گاز فجرجم پرسید آیا در ۸ سال گذشته تغییری در ماهیت سمی پساب های صنعتی پالایشگاه رخ داده است که منکر آلودگی های زیست محیطی  پساب های رها شده در تنگ حنا  می گردید؟

مگر نمی گویید که ملاک شما در خصوص تشخیص  این قبیل آلودگی ها انجام آزمایش و نمونه برداری می باشد؟

پس چرا این نتایج را منتشر نمی نمائید تا همه مردم شهرستان جم از سلامت فعالیت های شما اطلاع یابند؟

در روز خبرنگار سال گذشته وقتی اینجانب در خصوص نتایج بررسی های صورت گرفته از جناب مهندس فرهنگ مدیر عامل پالایشگاه فجر جم  سوال نمودم، ایشان ضمن تکذیب این موضوع در حضور دیگر خبرنگاران شهرستان  با صراحت بیان داشت که حاضر است جهت شفاف سازی و تنویر افکار عمومی نتایج بررسی های صورت گرفته در سال ۹۴ را در اختیار سایت های خبری شهرستان جم قرار دهد. وعده ای که هیچ گاه محقق نگردید که صد البته دلیل این امر به خوبی نمایان است.

به سراغ بند چهارم جوابیه شرکت پالایش گاز فجر جم می رویم:

۴٫ این شرکت بلافاصله پس از دریافت گزارش مبنی بر جریان پساب به درون رودخانه مجاور اقدامات لازم در جهت کنترل آلودگی و حذف آلودگی از طریق مکش آب های مشکوک به آلودگی به درون حوضچه های ایزوله درون پالایشگاه انجام داده است.

جناب کمالی عزیز آیا منظور شما از اقدامات لازم در جهت کنترل و حذف  آلودگی ،پر کردن و پوشاندن آلودگی ها بوسیله خاک می باشد؟

اقدامی که پالایشگاه فجر جم  بلافاصله با رسانه ای شدن موضوع سعی در پنهان کاری و مخفی کردن پساب ها نموده است .

اقدامی که گویا ترجیح می دهید از سبک “صم بکم عمی” پیروی کنید تا ” کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته “.

بند پنجم جوابیه پالایشگاه فجر جم:

۵ .ایراد چنین اتهام هایی بدون تحقیق در مورد اصل موضوع در واقع به شأن و منزلت کارکنان خدوم شرکت که در هنگام کوچکترین حادثه ای بسیجی وار در جهت اصلاح و پاکسازی اقدام می نمایند، خدشه وارد می کند.

بدون شک تلاشهای جهادی کارکنان زحمتکش پالایشگاه فجر جم اعم از بومی و غیر بومی ستودنی است و باید پذیرفت که تکریم و حفظ بالاترین سرمایه ملی کشور یعنی مردم از همه چیز بالاتر است.پس چه نازیباست با بی توجهی به شعور مردم یک شهرستان بجای اعتراف به اشتباه خود و معذرت خواهی از آنان به فرافکنی و سفسطه گری متوسل گردید. و بدون در نظر گرفتن تبعات روانی- اجتماعی و جسمی و اقتصادی این موضوع به دنبال  یافتن شعار و نطقی عوام پسند بود .

بند ششم جوابیه پالایشگاه فجر جم:

۶٫ شرکت پالایش گاز فجر جم همواره حفاظت از محیط زیست را به عنوان یک مسولیت اجتماعی، از استراتژی های خود دانسته وهمکاری تنگاتنگی با اداره حفاظت محیط زیست شهرستان و استان داشته و در جهت حفاظت از محیط زیست تا کنون طرح های گوناگونی از جمله تفاهم نامه محیط زیست، اقدام به خرید آنالایزور آنلاین محیطی جهت پایش آلودگی هوا و نصب در شهر جم به انجام رسانده است

بدون شک  پاسخ هایی که در بند بند جوابیه به آن پرداخته شده است ،نشان از  مسئولیت اجتماعی  سرشار پالایش گاز فجر جم نسبت به  حفاظت از محیط زیست اطراف خود می باشد.

حال باید دید ارتباط تفاهم نامه سه جانبه بین پالایشگاه، آموزش پرورش جم و محیط زیست چه نقشی می تواند در کاهش اثرات رها سازی پساب های صنعتی پالایشگاه درون بستر رودخانه و آلودگی سفره های زیر زمینی می تواند داشته باشد.

در پایان دانستن این مهم که بزرگترین ظلم زیست محیطی پالایشگاه فجر جم در این سالها چه بوده است ، بستگی به این دارد که شاخص ظلم ،میزان بی توجهی به شعور مردم جم و ریز باشد، درصد ابتلا به انواع بیماری های سرطان زا باشد، درصد آسیب های مردم از خشکیدن قنات ها،چاههای کشاورزی و باغ های سرسبز باشد، درصد آلودگی آب های زیر زمینی باشد و یا هزاران ظلم زیست محیطی دیگر که شرکت پالایش گاز جم در روز روشن و در کمال خونسردی و در سایه شعارهای متولیان حفاظت از محیط زیست در حال آنجام آنها می باشد.

دل گفت مرا علم لدنی هوس است     تعلیمم کن اگر تو را دسترس است

گفتم که الف، گفت دگر هیچ مگو        در خانه اگر کس است یک حرف بس است


  منبع: پایگاه خبری تحلیلی پیغام
       لینک مستقیم   :   http://peigham.ir/shownews.aspx?id=69595

نظـــرات شمـــا