کد خبر : 15868       تاریخ : 1393/04/11 11
جلوه های ماه رمضان در شعر شعرای متقدم

جلوه های ماه رمضان در شعر شعرای متقدم

سپاس بیکران برحضرت دوست که به راقم این سطور یکسال دیگرعمر بخشید تا رمضانی دیگر را درک نماید و در این ماهی که همه شب هایش قدراست ،در پیرانه سری همچون کودکی هفت ساله در برابر عظمت کبریایی اش لب ورچیند و سیل اشک از دیده جاری سازد ...

سپاس بیکران برحضرت دوست که به راقم این سطور یکسال دیگرعمر بخشید تا رمضانی دیگر را درک نماید و در این ماهی که همه شب هایش قدراست ،در پیرانه سری همچون کودکی هفت ساله در برابر عظمت کبریایی اش لب ورچیند و سیل اشک از دیده جاری سازد به این بهانه که چگونه این همه سال در این جهان زیسته اما به اندازه ی سرسوزنی راه به معرفت الله نبرده با این وجود اما از رحمات واسعه ی او نیز مایوس نیست و سرآن دارد که به مدد انفاس قدسیه بزرگان شعر ایران ،اندکی خود را به کوی رب و دود نزدیک تر سازد.
نگارنده اگرچه درمبحث ارتباط اشعار شعرای متقدم با مقوله ی رمضان بضاعت اندکی دارد اما از آن جایی که این بضاعت درحدی نیست تا برآنها شرح وتفسیر بنویسد لذا باکسب فیض از متون کهن و اشعار بزرگانی همچون شیخ عطار، شیخ بهایی و حضرت مولانا، برگ سبزی تدوین نموده است تا به فرهیختگانی که این یادداشت را لایق مطالعه بدانند تقدیم نماید،
ماه رمضان درگستره زبان وادبیات پارسی جلوه های بی بدیلی دارد، شاعران متقدم از زاویه های مختلف به این ماه نگریسته و آن چنان واله و شیدای جمال حضرت حق جل و اعلا می شده اند که جزحضور او جلوه هیچ موجودی را بی نمی تافته اند کما این که شیخ عطار در توصیف وحدانیت رب جلیل یا همان ترجمان سوره مبارکه توحید می فرماید:
جشم بگشا که جلوه ی دلدار// به تجلی است از در ودیوار
این تماشا چو بنگری گویی// لیس فی الدار غیره دیار
دراین زمینه شاه نعمت اله ولی به گونه ی دیگری از این معنا رمز گشایی فرموده وگفته
چو ازل تا ابد یکی گردید// مهر و مه شد یکی چو شام و چو بام
دل به دلبر سپرده می گوید// سید امروز با خواص وعوام
که همه ظاهرند و باطن یار// لیس فی الدار غیره دیار
شیخ بهایی اما با چیره دستی تمام از فراق یارسخن گفته و این که به کدام وسیله می توان ازغم هجران رهایی یافت؟ تا کی به تمنای وصال تو یگانه // اشکم شود از هر مژه چون سیل روانه
خواهد به سر آمد غم هجران توی ا نه // ای تیر غمت را دل عشاق نشانه
جمعی به تو مشغول وتو غایب زمیانه
  بیچاره بهایی که دلش زار غم توست// هرچند که عاصی است زخیل خدم توست
   امید وی از عاطفت دم به دم توست //  تقصیر خیالی به امید کرم توست
یعنی که گنه را به از این نیست بهانه این مخمس که ابیاتی از اولین و آخرین بندهای آن آورده شد اگر چه بر حسب ظاهر ارتباطی با ماه رمضان ندارد اما از لحاظ بارمعنایی دارای همان مضامینی است که راز و نیازهای عاشقانه بندگان با معبود را افاضه می نماید.
در میان شاعران پارسی گوی حضرت مولانا به معنویات وحکمت های این ماه رحمت اشاره هایی دلنشین داردآنجا که می فرماید:
ماه رمضان آمد ، آن بند دهان آمد
زد بر دهن بسته، تا لذت لب بیند
آمد قدح روزه ، بشکست قدح ها را
تا منکر این عشرت، بی باده طرب بیند
دراندیشه ی مولانا شراب روحانی و باده روح انگیز ماه رمضان قابل مقایسه با لذت جسمانی وعیش و طرب میهمانی های دنیایی نیست بلکه او برای اثبات این لذت روحانی به کسانی که منکر این جشن حقیقی و تماشای جان در ماه رمضان می شوند می فرماید که با فرا رسیدن این ماه تمام نوشیدنی های خوش طعم و گوارا رنگ می بازند و کسانی که آن عیش روحانی را انکار می کنند چنان چه از لذات جسمانی و تن پروری های اشرافی چشم پوشی نمایند به روشنی در خواهند یافت که سبوی می وخوان آسمانی دارای لذتی بی منتها است، به باور حضرتش اگر انسان بتواند کودک وجود یا همان طفل جان را ازشیرشیطان بازدارد و با قوت نور تغذیه نماید با فرشتگان به عالم لاهوت سفرخواهد کرد.
حضرت مولانا در فراز دیگری از در سرایی های خویش در همین زمینه می فرماید:
این دهان بستی دهانی باز شد// تا خورنده لقمه های راز شد
لب فروبند ازطعام واز شراب// سوی خوان آسمانی کن شتاب
گر تو این انبان زنان خالی کنی// پرز گوهر های اجلالی کنی
طفل جان از شیر شیطان باز کن // بعد از آنش با ملک انبازکن
نهایتا این که حضرتش تنها در مثنوی ها به مقوله ی رمضان بسنده نکرده بلکه در غزلیات شمس هم غزل های شورانگیزی دراین خصوص سروده است کما این که در غزل بی همتای«آمد رمضان وعید با ماست» به رمز گشایی از شعرنخستین پرداخته و فرموده که روزه قفل دهان جسم است اما این قفل کلید در رحمت و کلید دهان روح هم هست ، با بسته شدن دهان تن چشم دل گشوده می شود.
حلول ماه مبارک رمضان ، ماه میهمانی خداوند سبحان برهمه دوستان مبارک باد.


  منبع: پایگاه خبری تحلیلی پیغام
       لینک مستقیم   :   http://peigham.ir/shownews.aspx?id=15868

نظـــرات شمـــا